हिरवा कोपरा : नमन हिरवाईच्या मित्राला – संजीवक ऊर्जेला

एकवीस जून ते एकवीस डिसेंबर या सहा महिन्यांत दिनमान कमी होत गेले होते, पण सूर्याच्या मिळणाऱ्या ऊर्जेवर आपण आपली परसबाग फुलवली, बीज अंकुरले, रोपं तरारली, पाने, फुले, फळे धरली. या सगळ्या हिरवाईतून आपल्याला ऊर्जा मिळाली. त्यासाठी आपणही बागेत श्रमदान करून ऊर्जा वापरली. म्हणजे उर्जेचे चक्र आपल्या बागेत चालू होते. आज सकाळी बागेत काम करताना सहाव्या मजल्यावरून पूर्वेकडील लालिमा दिसत होता, अन् ललत रागातले पं. वसंतरावांचे सूर कानावर पडत होते. ‘तेजोनिधी लोहगोल’ अन् काही क्षणातच क्षितिजावरून वर आले तेज:पुंज सूर्यिबब. लवकरच हा मित्र मकर राशीत संक्रमण करेल. आपले संपूर्ण जीवन सूर्याभोवती फिरत आहे.

पाचटापासून गांडूळ खत कसे तयार करावे?

  • जागेची निवड व शेड उभारणी :-
गांडूळ खतनिर्मितीसाठी खड्ड्यावर दिवसभर सावली राहण्यासाठी छप्पर करावे. त्याकरिता शेतावर उपलब्ध असणार्‍या वस्तू बांबू, लाकडे, उसाचे पाचट यांचा वापर करावा. त्याची मधील उंची ६.५ फूट; बाजूची उंची ५ फूट व रुंदी १० फूट असावी. छपराची लांब आपल्याकडे उपलब्ध असणार्‍या उसाच्या पाचटानुसार कमी-जास्त होईल. अशा छपरामध्ये मध्यापासून १-१ फूट दोन्ही जागा सोडून ४ फूट रुंदीचे व १ फूट उंचीचे दोन समांतर वाफे वीट बांधकाम करून तयार करावेत व आतील बाजूने प्लॅस्टर करावे. तसेच खालील बाजूस कोबा करून घ्यावा. जादा झालेले पाणी जाण्यासाठी (व्हर्मीवॉश) तळाशी पाइप टाकावा. वाफे तयार करण्याची दुसरी पद्धत म्हणजे वाफे जमिनीच्या वर बांधण्याऐवजी ८-९ इंच खोलीचे दोन समांतर चर काढावेत. खड्यातील माती चांगली चोपून टणक करावी.